Rodzaje demencji: Alzheimer, otępienie naczyniowe i inne

Długo używałem słowa „demencja", jakby oznaczało jedną chorobę. Dopiero potem zrozumiałem, że to raczej parasol nad wieloma różnymi stanami, i że wiedza, z którym mamy do czynienia, naprawdę pomaga w codziennej opiece. Oto krótki, prosty przewodnik.

Demencja to parasol, nie jedna choroba

Słowo „demencja" (albo „otępienie") opisuje zestaw objawów: kłopoty z pamięcią, myśleniem, językiem czy zachowaniem, które utrudniają codzienne życie. Pod tym parasolem kryje się kilka różnych chorób, a najczęstszą przyczyną jest choroba Alzheimera.

„Choć choroba Alzheimera jest najczęstszą postacią demencji, istnieją też inne częste typy, takie jak otępienie naczyniowe, otępienie z ciałami Lewy'ego i otępienie czołowo-skroniowe."

Źródło: Alzheimer's Society (Wielka Brytania)

Zdarza się także otępienie mieszane, gdy u jednej osoby występuje więcej niż jeden typ naraz. Dlatego objawy potrafią się na siebie nakładać, a rozpoznanie zawsze należy do lekarza.

Cztery najczęstsze typy

Warto znać główne różnice, bo inaczej wyglądają wczesne objawy i codzienne trudności:

• Choroba Alzheimera: najczęstsza. Zwykle zaczyna się od kłopotów z pamięcią świeżych zdarzeń, potem dochodzą trudności z językiem, orientacją i myśleniem.
• Otępienie naczyniowe: drugie co do częstości, związane z zaburzeniami krążenia w mózgu. Na początku częściej niż pamięć zawodzą planowanie i koncentracja, bywają krótkie, nagłe okresy splątania.
• Otępienie z ciałami Lewy'ego: obok pamięci pojawiają się wahania uwagi i czujności, zaburzenia snu, sztywność i spowolnienie ruchów, czasem omamy wzrokowe.
• Otępienie czołowo-skroniowe: mniej częste, częściej dotyka młodszych osób. Na pierwszy plan wysuwają się zmiany osobowości i zachowania albo trudności z mową, a pamięć bywa dłużej zachowana.

Dlaczego rodzaj ma znaczenie

To nie jest wiedza tylko dla lekarzy. Rodzaj demencji podpowiada, czego się spodziewać i jak reagować. Przy otępieniu z ciałami Lewy'ego trzeba na przykład szczególnej ostrożności z niektórymi lekami i uwagi na upadki. Przy otępieniu czołowo-skroniowym zmiany zachowania łatwo wziąć za „charakter" albo złośliwość, a to objaw choroby. Zrozumienie, co się dzieje, pozwala mniej się dziwić i lepiej dobierać wsparcie.

Po co Ci ta mapa

Nie po to, żeby stawiać diagnozę samodzielnie, bo to zadanie lekarza. Chodzi o to, żebyś rozmawiał ze specjalistą świadomie i mniej gubił się w objawach. Gdy wiesz, z czym mierzy się bliski, łatwiej dobrać odpowiednią cegiełkę spokoju na dany dzień. Jeśli coś Cię niepokoi albo objawy się zmieniają, zawsze pytaj lekarza prowadzącego.

Ten artykuł ma charakter informacyjny i nie zastępuje diagnozy ani porady lekarza. Rozpoznanie rodzaju demencji stawia wyłącznie specjalista.

Pamięć w Kratkę nie jest powiązana z wymienionymi niżej organizacjami ani przez nie firmowana. Ich nazwy podaję wyłącznie po to, by rzetelnie wskazać źródła.

Źródła

• Alzheimer's Society (Wielka Brytania), Types of dementia. alzheimers.org.uk
• National Institute on Aging, NIH (USA), Understanding Different Types of Dementia. nia.nih.gov