Agresja przy demencji: dlaczego się pojawia i jak reagować

Krzyk, opór, czasem szarpnięcie. To jedna z najtrudniejszych i najbardziej samotnych chwil w opiece. Pomaga zrozumieć, że to nie jest skierowane przeciwko Tobie.

To zwykle sygnał, nie złośliwość

Łatwo odebrać agresję osobiście. Tymczasem najczęściej jest ona próbą poradzenia sobie z czymś, czego bliski nie umie już inaczej wyrazić. Brytyjskie Alzheimer's Society radzi spojrzeć głębiej:

„Niektórzy zakładają, że agresywne zachowanie jest samym objawem demencji. Bywa tak, ale bardziej prawdopodobne jest, że istnieje inna przyczyna. Ważne, by spojrzeć poza zachowanie i zastanowić się, co może je wywoływać."

Źródło: Alzheimer's Society (Wielka Brytania)

Najczęstsze przyczyny

Za zachowaniem zwykle stoi niezaspokojona potrzeba. Warto sprawdzić trzy obszary:

• Potrzeby fizyczne: ból, głód, pragnienie, potrzeba toalety, infekcja, zaparcie, zmęczenie, skutki leków, zbyt głośne, za ciemne lub za gorące otoczenie.
• Potrzeby psychiczne: lęk, frustracja z powodu utraty samodzielności, poczucie zagrożenia, gdy ktoś wkracza w przestrzeń osobistą przy myciu czy ubieraniu, albo inne postrzeganie rzeczywistości.
• Potrzeby społeczne: samotność, nuda, brak kontaktu, poczucie bycia niezauważanym lub niepotrzebnym.

Kiedy spojrzysz na wybuch jak na pytanie „czego mi teraz brakuje?", często łatwiej znaleźć odpowiedź: podać wodę, zaprowadzić do toalety, wyciszyć pokój, dać chwilę bliskości.

Jak reagować w trudnym momencie

Najważniejszy jest Twój spokój, bo bliski reaguje na Twój ton i postawę bardziej niż na słowa.

„Spróbuj zachować spokój, ponieważ osoba prawdopodobnie zareaguje na Twoje własne zachowanie i sposób, w jaki się z nią komunikujesz, a zła czy poirytowana reakcja może pogorszyć sytuację."

Źródło: Alzheimer's Society (Wielka Brytania)

W praktyce: weź oddech, zrób krok w tył i daj bliskiemu przestrzeń. Nie spieraj się i nie przekonuj na siłę. Mów krótko i łagodnie, ogranicz bodźce, na przykład wycisz telewizor i przygaś światło. Jeśli to bezpieczne, odejdź na chwilę i wróć, gdy oboje się uspokoicie. Gdy napięcie opadnie, spróbuj delikatnie odwrócić uwagę na coś przyjemnego.

Zadbaj o siebie i o bezpieczeństwo

Nie musisz radzić sobie z tym sam. Jeśli takie sytuacje się powtarzają, porozmawiaj z lekarzem, bo czasem przyczyną bywa ból lub inny problem zdrowotny, który da się leczyć. A jeśli kiedykolwiek poczujesz się realnie zagrożony, Twoje bezpieczeństwo jest najważniejsze, nie wahaj się wezwać pomocy.

To bywa wyczerpujące. Bądź wyrozumiały także dla siebie: trudny moment nie znaczy, że robisz coś źle.

Ten artykuł ma charakter informacyjny i nie zastępuje porady lekarza ani terapeuty. Jeśli agresja się nasila lub zagraża bezpieczeństwu, skontaktuj się z lekarzem lub odpowiednimi służbami.

Pamięć w Kratkę nie jest powiązana z wymienioną niżej organizacją ani przez nią firmowana. Jej nazwę podaję wyłącznie po to, by rzetelnie wskazać źródła.

Źródła

• Alzheimer's Society (Wielka Brytania), Aggressive behaviour and dementia. alzheimers.org.uk
• Alzheimer's Society (Wielka Brytania), Preventing and managing aggressive behaviour in people with dementia. alzheimers.org.uk