Aktywność fizyczna a demencja: ile realnie pomaga

„Niech tylko więcej się rusza, to pamięć wróci." Słyszałem to nieraz i sam bardzo chciałem w to wierzyć. Ruch to dobra rzecz, ale zasługuje na uczciwą ocenę, a nie obietnice bez pokrycia. Oto co mówią badania u osób, które już mają demencję.

Krótka odpowiedź: pomaga, ale nie tam, gdzie wielu liczy

Największy przegląd badań na ten temat, Cochrane z 2015 roku, objął 17 badań i ponad tysiąc uczestników z demencją. Wniosek jest zniuansowany. Ćwiczenia mogą poprawiać radzenie sobie z codziennymi czynnościami, ale wyniki mocno się między sobą różniły.

„Istnieją pewne dowody na to, że programy ćwiczeń mogą poprawić zdolność osób z demencją do wykonywania codziennych czynności, jednak wyniki poszczególnych badań były bardzo zróżnicowane."

Źródło: Cochrane Database of Systematic Reviews, 2015

I tu zaczyna się część, którą łatwo pominąć w broszurach. W tym samym przeglądzie nie znaleziono dowodów, że ruch poprawia pamięć i myślenie, ani że łagodzi objawy psychiczne czy depresję u osób z demencją.

„Badania nie wykazały dowodów na korzyść z ćwiczeń w zakresie funkcji poznawczych, objawów psychicznych ani depresji."

Źródło: Cochrane Database of Systematic Reviews, 2015

Autorzy zaznaczają przy tym, że jakość większości dowodów była niska, więc obraz może się jeszcze zmieniać wraz z nowymi badaniami.

Czego badania nie mówią

Nie mówią, że ruch cofa czy zatrzymuje demencję. Nie mówią też, że spacer przywróci pamięć. Warto tu rozdzielić dwie różne sprawy: co innego jest aktywność fizyczna jako element zdrowego stylu życia, który może zmniejszać ryzyko demencji w populacji, a co innego jej wpływ na osobę, która już choruje. Ten artykuł jest o tym drugim, i tu obietnice „ruch = lepsza pamięć" są na wyrost.

Dlaczego mimo to zdecydowanie warto

To, że ruch nie jest lekiem na pamięć, wcale nie znaczy, że nie ma sensu. Wprost przeciwnie.

• Jest bezpieczny. Przegląd nie wykazał, by ćwiczenia szkodziły osobom z demencją.
• Może realnie pomagać w codziennych czynnościach, a więc w samodzielności i godności.
• Wspiera sprawność ciała, sen, apetyt i nastrój, nawet jeśli nie zmienia wyników testów pamięci.
• Daje rytm dnia, wspólną chwilę i poczucie sprawstwa, których przy demencji często najbardziej brakuje.

Jak z tego korzystać u siebie

Postaw na ruch dopasowany, regularny i wspólny, a nie na wyczyn. Krótki spacer, prosta gimnastyka na siedząco, taniec do ulubionej piosenki, drobne prace w ogrodzie. Wybierz dobrą porę dnia, gdy bliski jest wypoczęty, i nie zmuszaj, gdy ma gorszy moment. W razie chorób serca, stawów czy problemów z równowagą warto krótko skonsultować z lekarzem, co jest bezpieczne.

To kolejna cegiełka: nie cudowny lek na pamięć, ale dobry, zdrowy element dnia, który ma sens sam w sobie.

Ten artykuł ma charakter informacyjny i nie zastępuje porady lekarza ani fizjoterapeuty. Przed rozpoczęciem nowej aktywności u osoby z chorobami przewlekłymi skonsultuj się ze specjalistą.

Pamięć w Kratkę nie jest powiązana z wymienionymi niżej organizacjami ani przez nie firmowana. Ich nazwy podaję wyłącznie po to, by rzetelnie wskazać źródła.

Źródła

• Forbes D., Forbes S. C., Blake C. M., Thiessen E. J., Forbes S. (2015). Exercise programs for people with dementia. Cochrane Database of Systematic Reviews, Issue 4, Art. No.: CD006489. doi.org/10.1002/14651858.CD006489.pub4
• Cochrane, Exercise programs for people with dementia (plain language summary). cochrane.org